Kvinnene på Myra: Oldemor Sigrid

Maurset består av sju gardar. Ein av desse er min gard, som er kalla Myra. Ikkje eit veldig underleg navn, det er den garden som ligg lågast og har den våtaste jorda. Her på Myra har det vore kvinnene som har vore i fleirtal heilt sidan 1880, då oldefar min kjøpte garden. Akkurat no er faktisk eit unntak, sidan mor mi faktisk er i undertal akkurat no.

Den første av kvinnene i mi slekt som budde her, var oldemor mi, ho Sigrid. Om henne veit eg veldig lite, og det gjer dei andre her og. Ikkje finst det ei grav med gravstein, ikkje eit einaste bilete. Ikkje veit eg heilt sikkert når ho vart fødd eller når ho gifta seg. Men det finst ein del fine gjenstandar etter henne, mellom anna tina og kista du ser på biletet.

Om ho vart fødd i 1845 eller 1848 er ikkje slektsboka for Hornindal einig med seg sjølv om. Men ho vaks i alle fall opp på garden kalla "Furdansen". Også her var kvinnene i fleirtal, og ho miste veslebroren sin då han var tre år. Då ho var i tjueaåra gifte ho seg med min oldefar, som var husmann. Så fekk han sjansen til å kjøpe garden her, og dei flytta hit i 1880, saman med oldefars syster Synneve.

Saman med dei flytte også den ganske så nyfødde Ingeborg.  Den første tida vart nok brukt til å reise opp nytt hus, skaffe seg dyr og drive den jorda som var, mest mogleg effektivt. Kanskje vart det også dyrka ny jord. Vi kan vel sjølve tenkje oss at det sikkert ikkje var nokon dans på roser. Midt i alt dette kom det fleire born, den andre dottera, Magnhild og den tredje, Oline. Sonen Bottolf kom deretter. Så to jenter til, Marie og Pernille. Kort tid etter at yngstejenta vart fødd, vart Sigrid sjuk. Sjukdomen skal ha vore i magen, men på den tida var det vanskeleg å vite kva det var.

I 1895 endte Sigrid livet sitt, då var ho kanskje 47 eller 50 år. Kva skulle oldefar då gjere, som far til seks born? Heldigvis var ei ny kone på plass to år etter, Agnete. Men før den tid vart lille Pernille sendt tilbake til folket sitt på Furdansen, for å vere der ei tid. Oldefar var ikkje i stand til å ta seg av eit så lite barn, og Pernille var svak og sjukeleg helt frå barndommen. Og sorga var nok stor over tapet han hadde opplevd. Og dei neste åra skulle tapet bli endå større.

Anbefalt påskekrim

Av ein eller annan grunn har det blitt slik at ein skal lese krim i påska. Det kan jo ha med ein viss kriminell hending i Jerusalem for to tusen år sidan å gjere, ikkje veit eg. No les vel folk ikkje mykje anna enn krim resten av året heller, i alle fall ikkje nordmenn. Men i mylderet av krimbøker og forfattarar, kan du vel trenge nokre tips. Som eg har skrive før, er eg ikkje nokon entusiast. Men det betyr ikkje at eg ikkje kjenner forskjellen på god og dårleg krim. Så her er tips til ti bøker, i tilfeldig rekkefølge.

1. "Ti små negerunger" av Agatha Christie. Krimdronninga framfor nokon er Agatha Christie. Det meste av det ho skreiv er leseverdig, men denne er ein av dei beste. Ikkje minst på grunn av slutten, som er ganske forunderleg, og som har vært tema for store diskusjoner. Denne vart skriven på den tida det framleis var lov å seie "neger".

2. "Døde menn går i land" av Bernhard Borge. Andre Bjerke skreiv krimbøker under pseudonym, og desse er faktisk veldig høg kvalitet over. Eg kunne også anbefalt "De dødes tjern" og "Nattmennesket", men ingen er så skummel og skræmande som denne. Elementer her er sorte messer, djeveldyrking og mystiske sjømenn.

3. "Borte for alltid" av Harlan Coben. Coben er en av dei nye forfattarane som har fått eit stort publikum. Velfortjent, spør du meg. Ei fengslande historie om gamalt familefiendskap og spenning som driv deg frå side til side.

4. "Absolutt kontroll" av David Baldacci. Kanskje litt på sida av det ein vanlegvis kallar krim, men Baldacci skildrar storpolitiske miljø sett ut frå ein vanleg person sin synsvinkel. Glimrande oppbygning og stor spenning.

5. "Inferno i hvitt" av Alistair MacLean. Personlig syns eg MacLean varierar veldig i kvalitet, men på sitt beste er han fantastisk. Som her, der han skildrar eit miljø av forskarar på Grønland, isolert i isødet med ein mordar mellom seg.

6. "Sirkler i stein" av Robert Goddard. Huskar at eg las denne medan eg tok ekspressbussen til Austlandet. Ein svært spennande og underholdande tur, kan ein seie. Goddards styrke er at han skapar heltar ut av heilt vanlege folk.

7. "De gales øy" av Dennis Lehane . Filmatisert med Leonardo di Caprio i hvoedrollen. Fantastisk, snikande og skræmande og galskap både innvendig og utvendig.

8. "Sort messe" av John Dickson Carr. Ein av krimlitteraturens klassikarar. Carr er kjent som meisteren av "det låste roms mysterier", og også her skildrer han mord som er helt umulige å forklare. Med eit element av det okkulte og overnaturlige, blir det ekstra skræmande.

9. "Dødsriket" av Tom Kristensen.  Eg likar Kristensens enkle stil, som er lettlest. Dette er kanskje hans beste, med element av internasjonal terrorvirksomhet.

10. "Ulvenatten" av Tom Egeland. Kanskje heller ikkje ein tradisjonell krim, men ei av de aller mest spennande bøkene eg har lese. Forrykande frå første til siste side,

Har eg gløymt Stieg Larsson og Jo Nesbø, seier du? Ja bare les dei dersom du heller vil det;) God påske!

Resirkulér!

Sjølv om eg har gitt opp å få mine gamle foreldre til å klare å sortere søppelet rett, bør dei fleste av oss kunne klare å få det til. No får vi også hjelp av sjølvaste Didrik Solli Tangen og ein gjeng av tilfeldig samanraska kjendisar. We can do more!

Langs Panoramaløypa

Veimerker

Ikke dette gjør ensomheten til en pine:

at ingen finnes som deler min byrde. 

Men dette:

at jeg bare har min egen byrde å bære

Jeg er kalken. Drikken er Guds. Og det er Gud som tørster

Den som er glad i mennesker overvinner den som forakter dem

"Å tilgi seg selv" - ? Nei, det går ikke, vi må få tilgivelse. 

Men tilgivelsen kan vi bare tro på om vi selv tilgir.

Jesu "holdningsløshet": Han satt til bords med med toldere og syndere, han omgikkes skjøger. Var det for å vinne i hvert fall deres stemmer? Trodde han å kunne omvende dem ved et slikt "appeasement"? Eller var det fordi hans menneskelighet var dyp nok og rik nok til at han også i dem skulle oppnå kontakt med det allmenne, uforgjengelige som må være fremtidens grunnvoll?

Veien, du skal følge den

Lykken, du skal glemme den

Kalken, du skal tømme den

Smerten, du skal dølge den

Svaret, du skal lære det

Det siste, du skal bære det

Dag Hammarskjöld

Israel Loves Iran

I fjor var det faktisk noen som mente at nettsted som Facebook og Twitter burde få Nobels fredspris, blant annet for rollen de spilte i det som ble kalt den arabiske våren. Tidligere har vi også sett at de såkalte sosiale mediene har vært den eneste kanalen for å formidle folkelige opprør mot regimer som har hatt mediene under full kontroll. Nå har altså det blitt startet grupper på Facebook for å få slutt den mest spente av alle verdens konflikter for øyeblikket, den mellom Israel og Iran. Regimene i de to landene, og de fleste andre, mener at en krig er uunngåelig. Og da snakker vi om atomkrig.

Men nå har mennesker i de to landene tatt til motmæle, ved å fortelle sine medmennesker at de slett ikke vil krige mot hverandre og ødelegge hverandres land. Den mest populære er gruppen på Facebook kalt  Israel-Loves-Iran. Gruppen har nå over 21000 medlemmer og siden jeg sjekket siden tidligere i dag, har den fått over fire tusen nye. Jeg håper virkelig at i alle fall et av landene viser seg som et sant demokrati, og lytter til hva folket sier. Og at steinalderregimet i Iran faller til jorden. Det har folket i begge landene fortjent. Og dersom dette fører fram, har i alle fall ikke jeg noe imot at Facebook får fredsprisen.

"En nasjon av Charter-Svein-er"

Hva er det som kjennetegner tiåret vi har lagt bak oss? Når vi nå begynner å få det litt på avstand, ser vi det kanskje litt klarere. Og jeg tviler på at noen vil komme med en bedre analyse enn det komiker Sigrid Bonde Tusvik kommer med i Dagbladet:


00-tallet er tiåret som står i velværets tegn. Det er egentid og avspaseringer. Og førtidspensjoneringer uten grunn. Foreldrene til dagens noen-og-tjue-åringer har så lenge deres barn kan huske, kunnet ta ovale helger, året rundt. Jeg husker reguleringstannlegen min hadde fri fredag og hviledag på mandag. Å ha vært tjueåring i løpet av dette tiåret har vært deilig. Alt er blitt proffere, mer effektivt og individorientert rundt oss. Ønsker vi brusen Urge tilbake i butikken, er en protestgruppe på Facebook med 10.000 medlemmer den letteste måten å få den tilbake på.

Det er tiåret vi har satt oss i grupper og snakket ut om det. Antall selvutviklingsbøker, motivasjonsforedrag og spa-seminarer har tatt helt av. Kolleger har sittet i steambad og teambuildet til de har fått skrukkehud. De har leid inn Arne Brimi som motivator og kokk. De har hatt standupkomikere i stedet for personlige taler i 30-årslaget sitt. De har hatt temafester som skal likne på Petter Stordalen sin kostymefestival. Det er folk av 00-tallet som har en egen dag der de skal være bare for seg selv, uten barn og mann, for å leve. Eller fast barnevakt en gang i uka for å gå ut og kose seg litt ekstra, sånn at overskuddet er der til påskeferien.

Resten av den morsomme og tankevekkende kronikken kan du lese her